geplaatst 11 oktober 2010
Hogeschool Utrecht onderzoekt hoe oudere patiënten beter kunnen worden voorbereid op een hartoperatie. Betere voorbereiding van patiënten leidt in de praktijk tot een sneller herstel en een kleinere kans op complicaties. Het onderzoek wordt uitgevoerd door Roelof Ettema, docent aan de opleiding Master Zorgtraject Ontwerp van Hogeschool Utrecht. Ettema doet zijn onderzoek bij het lectoraat Verpleegkundige en paramedische zorg voor mensen met chronische aandoeningen. Ettema publiceerde er onlangs over in het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift Circulation.

Cardiochirurgie is een van de meest uitgevoerde operaties in Nederlandse ziekenhuizen. Ook kwetsbare oudere patiënten komen er steeds vaker voor in aanmerking, met dank aan verbeterde operatietechnieken. Dat is goed nieuws, zegt Roelof Ettema. “Maar in de praktijk zien we binnen deze groep een toename van complicaties in de herstelperiode na de operatie. Dan gaat het met name om delier, depressie, decubitus, vallen en infectie. In een flink aantal gevallen leiden deze complicaties tot blijvende achteruitgang. Om deze negatieve spiraal te doorbreken, willen wij deze patiënten voorafgaand aan de ziekenhuisopname beter voorbereiden op de operatie.”

IC
Het onderzoek van het lectoraat en de publicatie in Circulation richten zich specifiek op de risico’s in de periode dat patiënten na hun operatie op de IC liggen. Ettema: “Bij een eerste poging dit in de literatuur te onderzoeken, stuitten wij op voorspellingsmodellen die door artsen worden gebruikt. Vroeger gebruikten dokters deze modellen om voorafgaand aan de operatie te voorspellen of een patiënt aan een openhartoperatie zou overlijden. Tegenwoordig worden dergelijke modellen vaak anders ingezet: men gebruikt ze om het risico in te schatten op complicaties tijdens IC-opname. Deze wijziging in gebruik van voorspellingsmodellen hangt samen met de moderne operatietechnieken waardoor ook kwetsbare patiënten tegenwoordig een hartoperatie overleven. Op de IC hebben kwetsbare patiënten een verhoogd risico op het oplopen van complicaties. Dit leidt in verreweg de meeste gevallen tot een langere IC-opname.”

Lappendeken
Het bekijken van voorspellingsmodellen die de kans op verlengde IC-opname inschatten, bood Ettema en zijn collega’s de gelegenheid zicht te krijgen op de risico’s die patiënten tijdens de operatie en tijdens de opname op de IC zoal lopen. “Een systematische review leverde twintig modellen op die tamelijk van elkaar verschillen”, legt Ettema uit. “Hierbij stelden wij ons de vraag welke modellen het beste voorspellen en dus het meeste inzicht in de risico’s geven. Er bleek geen studie te bestaan waarin al deze modellen zijn gevalideerd. Er was eerder sprake van een lappendeken aan validatiestudies met verschillende onderzoeksvragen in verschillende populaties in verschillende geografische gebieden.”

De onderzoeksvraag welke modellen het beste voorspellen, werd vanuit de literatuur dus niet beantwoord, zegt Ettema. “Daarom hebben wij zelf geprobeerd deze modellen toe te passen op een database met gegevens van ruim elfduizend cardiochirurgische patiënten. Van iedere patiënt was ook de daadwerkelijke IC-opnameduur bekend. Van de twintig modellen konden wij er veertien op de data toepassen en nagaan of de voorspelde kans op een verlengde IC-opname overeenkwam met de daadwerkelijke duur. Zo konden wij de drie beste modellen selecteren die inzicht geven in de belangrijkste risico’s die patiënten tijdens de openhartoperatie en de IC-opname lopen.”

Artikel
“We hebben het artikel aangeboden aan de European Heart Journal”, zegt Ettema. “Van de referenten kregen wij constructieve feedback, maar het blad plaatste ons artikel niet omdat dit onderwerp niet hun prioriteit had. Gesterkt door de positieve reactie hebben wij de stoute schoenen aangetrokken en ons artikel aangeboden aan Circulation, het blad met de hoogste impactfactor binnen cardiac surgery. En daar werd het artikel tot onze grote vreugde geaccepteerd.”

Het artikel in Circulation is gepubliceerd onder de titel “Prediction Models for Prolonged Intensive Care Unit Stay After Cardiac Surgery Systematic Review and Validation Study.” Klik hier voor het artikel.

Neem voor meer informatie contact op met roelof.ettema@hu.nl